{"id":9842,"date":"2026-08-17T08:58:49","date_gmt":"2026-08-17T08:58:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/?page_id=9842"},"modified":"2026-08-17T08:59:16","modified_gmt":"2026-08-17T08:59:16","slug":"tir-hamdden-y-rhath","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/","title":{"rendered":"Tir Hamdden y Rhath"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\" id=\"wpb-content-root\"><p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Mae Tir Hamdden y Rhath (neu Gae Rec y Rhath fel y\u2019i gelwir yn garedig) yn cwmpasu tua 23 erw ac fe&#8217;i ffurfiwyd drwy ddargyfeirio Nant y Rhath i greu ardal wastad, laswelltog sy&#8217;n addas i chwarae campau arni. Mewn rhai mannau, bu&#8217;n rhaid codi&#8217;r ddaear bron i fetr. Cyflawnwyd hyn trwy dipio sbwriel y dref yn y parc i lenwi cwrs yr hen nant.<\/p>\n<p>Agorwyd y Rec i&#8217;r cyhoedd ym 1894 pan gwblhawyd gweddill Parc y Rhath. Ar 20 Mehefin, 1894, cynhaliwyd seremoni agoriadol fawreddog Parc y Rhath yn y Rec. Amcangyfrifir bod tua 10,000 o bobl wedi ymgynnull i ddathlu, gyda gorymdaith o Neuadd y Dref, t\u00e2n gwyllt ac arddangosfeydd chwaraeon d\u0175r yn ddiweddarach ar y llyn. Roedd pobl Caerdydd yn addurno eu cartrefi a&#8217;u blaenau siopau, a gofynnwyd i fusnesau gau am y prynhawn er mwyn i&#8217;r dref gyfan allu ymuno \u00e2&#8217;r dathliad.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;10031&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong>Y dyddiau cynnar<\/strong><\/h2>\n<p>Yn ei ddyddiau cynnar, rhannwyd y Rec fel bod gan ferched a phlant ifanc le ar wah\u00e2n i&#8217;r dynion a&#8217;r bechgyn. Oherwydd cyfreithiau&#8217;r cyfnod, ni ellid cau&#8217;r Rec yn y nos. Byddai ceidwaid y parc yn patrolio ar \u00f4l iddi dywyllu gyda llusernau. Dim ond ym mis Gorffennaf 1904 rhoddwyd caniat\u00e2d i&#8217;r Cyngor gan y Senedd i gloi&#8217;r Rec dros nos.<\/p>\n<p>Pan agorodd y Rec gyntaf, roedd cyfleusterau chwaraeon yn cynnwys llwybr beicio graean a oedd bron i filltir o hyd. Er bod gan y Rec sawl cae p\u00eal-droed i ddechrau, nid oedd ganddo ystafelloedd newid na physt g\u00f4l. Erbyn 1905 roedd gwaith ar y gweill i wella cyfleusterau a gosod mannau ar gyfer criced, p\u00eal-droed a bowlio. Cytunwyd hefyd i greu lloches symudol i weithredu fel ystafell newid.<\/p>\n<p>Ym 1908 roedd Uwch-arolygydd y Parciau yn gobeithio dod o hyd i ffordd i orlifo rhan o&#8217;r Rec yn ystod rhew difrifol, i greu ardal ar gyfer sglefrio i\u00e2 diogel. Roedd aelodau o&#8217;r cyhoedd wedi bod yn siomedig bod y llyn yn rhewi\u2019n anaml yn ddigon trwchus i sglefrio arno. Er bod ymchwiliadau wedi&#8217;u gwneud, ni chafodd y cynllun hwn erioed ei wireddu.<\/p>\n<p>Gwnaed newidiadau i&#8217;r nant ym 1913, pan wnaed yr ochrau yn llai serth fel y gallai plant badlo yn y d\u0175r. Gellir gweld hen set o risiau concrit yn mynd i lawr i&#8217;r d\u0175r yn yr ardal hon o&#8217;r nant.<\/p>\n<h2><strong>Y Rhyfel Byd Cyntaf<\/strong><\/h2>\n<p>Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf defnyddiwyd rhan fawr o&#8217;r Rec ar gyfer rhandiroedd. Parhaodd hyn tan 1920, pan ddaeth y Pwyllgor Parciau \u00e2 thenantiaethau deiliaid rhandiroedd i ben.<\/p>\n<p>Erbyn 1930, adroddodd Andrew Alexander Pettigrew, Prif Swyddog Parciau a Mannau Agored ar y pryd, nad oedd arwyneb y Rec yn dal i fod yn ddigonol ar gyfer chwarae chwaraeon er gwaethaf ymdrechion i&#8217;w lefelu. Adferwyd y cae chwaraeon yn y pen draw a darparwyd caeau rygbi a ph\u00eal-droed yn ystod y gaeaf, ac yn yr haf daeth p\u00eal fas yn g\u00eam hynod boblogaidd.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong>P\u00eal fas yng Nghae Rec y Rhath<\/strong><\/h2>\n<p>Credir bod p\u00eal fas Cymru wedi dechrau pan oedd gweithwyr y dociau yn Nociau Caerdydd yn chwarae p\u00eal fas yn eu hamser rhydd. Daeth llawer o ddocwyr o Iwerddon, lle roedd rownders yn g\u00eam boblogaidd. Credir bod P\u00eal Fas Cymru wedi datblygu o amrywiaeth o ddylanwadau; Americanaidd, Gwyddelig, Cymreig a Seisnig.<\/p>\n<p>Chwaraewyd y gemau ffurfiol cyntaf yn y 1890au a daeth yn hynod boblogaidd yng Nghaerdydd, Casnewydd a Lerpwl. Cynhaliwyd y g\u00eam &#8216;ryngwladol&#8217; gyntaf rhwng Cymru a Lloegr ym 1908 a daeth hyn yn draddodiad blynyddol a barhaodd hyd at 2015. Cynhaliodd Cae Rec y Rhath lawer o gemau rhyngwladol ac roedd hefyd yn gartref i glwb p\u00eal fas Pen-y-lan.<em>\u00a0 \u00a0\u00a0<\/em>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;10047&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Erbyn 1921, roedd 60 o glybiau a 1400 o chwaraewyr cofrestredig yn Undeb P\u00eal-fas Cymru, pob un wedi&#8217;i leoli yng Nghaerdydd a Chasnewydd. Ar yr adeg hon, roedd gemau yn denu torfeydd enfawr, gyda\u2019r rhai rhyngwladol yn cael cynifer \u00e2 10,000 o wylwyr yn bresennol.<\/p>\n<p>Roedd p\u00eal fas Cymru yn cael ei hystyried yn falch fel camp dosbarth gweithiol. Nid oedd gan glybiau dir cartref yn swyddogol, ond roedd yn dibynnu ar y defnydd o barciau cyhoeddus. Nid oedd disgwyl i wylwyr brynu tocynnau, ond gwnaed casgliadau mewn gemau i dalu&#8217;r ffioedd ar gyfer y caeau. Chwaraeodd y g\u00eam ran sylweddol mewn cymunedau fel y Sblot a Grangetown, gyda llawer o&#8217;r s\u00een gymdeithasol leol wedi&#8217;i seilio ar y gamp.<\/p>\n<p>Yn union fel p\u00eal-droed, denodd p\u00eal fas Cymru nifer sylweddol o chwaraewyr benywaidd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Er bod y rhai sy&#8217;n gyfrifol am gynghreiriau p\u00eal-droed yn atal menywod rhag parhau i chwarae ar \u00f4l y rhyfel, nid oedd gwrthwynebiad o&#8217;r fath mewn p\u00eal fas. Yn y 1920au, roedd g\u00eam y menywod yn ffynnu a chynhaliwyd y g\u00eam ryngwladol gyntaf i fenywod rhwng Cymru a Lloegr ym 1926.<\/p>\n<p>Am nifer o resymau, gostyngodd poblogrwydd y g\u00eam yn raddol ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd. Nid oedd y cynghreiriau chwaraeon mwy ffurfiol yn cefnogi p\u00eal fas ac roedd yn fwyfwy anodd dod o hyd i le i chwarae. Roedd cyllid wedi bod yn ansicr ers blynyddoedd lawer ac roedd timau yn cael trafferth dod o hyd i&#8217;r arian i barhau.<\/p>\n<p>Er bod p\u00eal fas Cymru yn dal i gael ei chwarae gan nifer fach o dimau, mae&#8217;r g\u00eam Americanaidd yn llawer mwy poblogaidd heddiw.<em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<h2><strong>Yr Ail Ryfel Byd<\/strong><\/h2>\n<p>Yn ystod rhyfel 1939-45, defnyddiwyd y Rec fel depo ar gyfer balwnau amddiffyn. Roedd Rhandiroedd unwaith eto yn cymryd tua hanner y Rec. Tynnwyd y rheiliau i gyfrannu at yr ymgyrch am fetel sgrap i&#8217;w ddefnyddio wrth adeiladu llongau, awyrennau ac arfau. Ychwanegwyd adeiladau at ddibenion Rhagofalon Cyrchoedd Awyr (ARP), gan gynnwys postyn warden, canolfannau diheintio, glanhau ac achub.<\/p>\n<h2><strong>Ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd<\/strong><\/h2>\n<p>Erbyn 1945, roedd y ganolfan achub yn cael ei defnyddio fel ystafell wisgo gan yr Adran Parciau. Un arall o&#8217;r adeiladau oedd Canolfan Hamdden Parc y Rhath, a ddefnyddiwyd gan gymdeithasau lleol a grwpiau theatr. Ym 1956 daeth yr adeilad hwn yn Llyfrgell Parc y Rhath. Fe&#8217;i cymeradwywyd i ddod yn lyfrgell barhaol ym 1970 ac fe&#8217;i hailenwyd yn Llyfrgell Pen-y-lan.<\/p>\n<p>Cymeradwywyd disodli&#8217;r Ganolfan Hamdden gyda chyfleusterau newydd i&#8217;r gymuned ym 1985. Byddai&#8217;r datblygiad newydd yn darparu lle ar gyfer chwaraeon dan do, yn ogystal \u00e2 thoiledau cyhoeddus, ystafelloedd newid awyr agored ac ardal chwarae newydd i blant. Heddiw mae Llyfrgell a Chanolfan Gymunedol Pen-y-lan yn ganolfan i drigolion lleol gydag ystod eang o weithgareddau a chyfleusterau ar gael.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;10035&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][vc_column][vc_separator css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]CYFEIRIADAU<\/p>\n<p><u>International Journal of the History of Sport<\/u>, vol. 17, no. 4( Rhagfyr 2000). <em>\u2018Poor Man\u2019s Cricket\u2019:<\/em> Baseball, Class and Community in South Wales, <em>c<\/em>. 1880-1950, Martin Johnes<\/p>\n<p>Anne ac Andy Bell, <a href=\"http:\/\/www.cardiffparks.org.uk\">www.cardiffparks.org.uk<\/a><\/p>\n<p><span data-olk-copy-source=\"MessageBody\">Delwedd bennawd gan John Bristow, dan Drwydded Creative Commons<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Mae Tir Hamdden y Rhath (neu Gae Rec y Rhath fel y\u2019i gelwir yn garedig) yn cwmpasu tua 23 erw ac fe&#8217;i ffurfiwyd drwy ddargyfeirio Nant y Rhath i greu ardal wastad, laswelltog sy&#8217;n addas i chwarae campau arni. Mewn rhai mannau, bu&#8217;n rhaid codi&#8217;r ddaear bron i fetr. Cyflawnwyd hyn trwy dipio sbwriel y dref yn y parc i lenwi cwrs yr hen nant. Agorwyd y Rec i&#8217;r cyhoedd ym 1894 pan gwblhawyd gweddill Parc y Rhath. Ar 20 Mehefin, 1894, cynhaliwyd seremoni agoriadol fawreddog Parc y Rhath yn y Rec. Amcangyfrifir bod tua 10,000 o bobl wedi ymgynnull i ddathlu, gyda gorymdaith o Neuadd y Dref, t\u00e2n gwyllt ac arddangosfeydd chwaraeon d\u0175r yn ddiweddarach ar y llyn. Roedd pobl Caerdydd yn addurno eu cartrefi a&#8217;u blaenau siopau, a gofynnwyd i fusnesau gau am y prynhawn er mwyn i&#8217;r dref gyfan allu ymuno \u00e2&#8217;r dathliad.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;10031&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text] Y dyddiau cynnar Yn ei ddyddiau cynnar, rhannwyd y Rec fel bod gan ferched a phlant ifanc le ar wah\u00e2n i&#8217;r dynion a&#8217;r bechgyn. Oherwydd cyfreithiau&#8217;r cyfnod, ni ellid cau&#8217;r Rec yn y nos. Byddai ceidwaid y parc yn patrolio ar \u00f4l iddi dywyllu gyda llusernau. Dim ond [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"parent":5847,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"RoathHeritagepage.php","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-9842","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Mae Tir Hamdden y Rhath (neu Gae Rec y Rhath fel y\u2019i gelwir yn garedig) yn cwmpasu tua 23 erw ac fe&#8217;i ffurfiwyd drwy ddargyfeirio Nant y Rhath i greu ardal wastad, laswelltog sy&#8217;n addas i chwarae campau arni. Mewn rhai mannau, bu&#8217;n rhaid codi&#8217;r ddaear bron i fetr. Cyflawnwyd hyn trwy dipio sbwriel y dref yn y parc i lenwi cwrs yr hen nant. Agorwyd y Rec i&#8217;r cyhoedd ym 1894 pan gwblhawyd gweddill Parc y Rhath. Ar 20 Mehefin, 1894, cynhaliwyd seremoni agoriadol fawreddog Parc y Rhath yn y Rec. Amcangyfrifir bod tua 10,000 o bobl wedi ymgynnull i ddathlu, gyda gorymdaith o Neuadd y Dref, t\u00e2n gwyllt ac arddangosfeydd chwaraeon d\u0175r yn ddiweddarach ar y llyn. Roedd pobl Caerdydd yn addurno eu cartrefi a&#8217;u blaenau siopau, a gofynnwyd i fusnesau gau am y prynhawn er mwyn i&#8217;r dref gyfan allu ymuno \u00e2&#8217;r dathliad.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;10031&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text] Y dyddiau cynnar Yn ei ddyddiau cynnar, rhannwyd y Rec fel bod gan ferched a phlant ifanc le ar wah\u00e2n i&#8217;r dynion a&#8217;r bechgyn. Oherwydd cyfreithiau&#8217;r cyfnod, ni ellid cau&#8217;r Rec yn y nos. Byddai ceidwaid y parc yn patrolio ar \u00f4l iddi dywyllu gyda llusernau. Dim ond [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-17T08:59:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"95\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/tir-hamdden-y-rhath\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/tir-hamdden-y-rhath\\\/\",\"name\":\"Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-08-17T08:58:49+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-17T08:59:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/tir-hamdden-y-rhath\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/tir-hamdden-y-rhath\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/tir-hamdden-y-rhath\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hafan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Parciau yng Nghaerdydd\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Parc y Rhath\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Tir Hamdden y Rhath\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"description\":\"Explore Cardiff&#039;s trails\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#organization\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/04\\\/OutdoorLogo-retina.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/04\\\/OutdoorLogo-retina.jpg\",\"width\":660,\"height\":146,\"caption\":\"Outdoor Cardiff\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff","og_description":"[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Mae Tir Hamdden y Rhath (neu Gae Rec y Rhath fel y\u2019i gelwir yn garedig) yn cwmpasu tua 23 erw ac fe&#8217;i ffurfiwyd drwy ddargyfeirio Nant y Rhath i greu ardal wastad, laswelltog sy&#8217;n addas i chwarae campau arni. Mewn rhai mannau, bu&#8217;n rhaid codi&#8217;r ddaear bron i fetr. Cyflawnwyd hyn trwy dipio sbwriel y dref yn y parc i lenwi cwrs yr hen nant. Agorwyd y Rec i&#8217;r cyhoedd ym 1894 pan gwblhawyd gweddill Parc y Rhath. Ar 20 Mehefin, 1894, cynhaliwyd seremoni agoriadol fawreddog Parc y Rhath yn y Rec. Amcangyfrifir bod tua 10,000 o bobl wedi ymgynnull i ddathlu, gyda gorymdaith o Neuadd y Dref, t\u00e2n gwyllt ac arddangosfeydd chwaraeon d\u0175r yn ddiweddarach ar y llyn. Roedd pobl Caerdydd yn addurno eu cartrefi a&#8217;u blaenau siopau, a gofynnwyd i fusnesau gau am y prynhawn er mwyn i&#8217;r dref gyfan allu ymuno \u00e2&#8217;r dathliad.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;10031&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text] Y dyddiau cynnar Yn ei ddyddiau cynnar, rhannwyd y Rec fel bod gan ferched a phlant ifanc le ar wah\u00e2n i&#8217;r dynion a&#8217;r bechgyn. Oherwydd cyfreithiau&#8217;r cyfnod, ni ellid cau&#8217;r Rec yn y nos. Byddai ceidwaid y parc yn patrolio ar \u00f4l iddi dywyllu gyda llusernau. Dim ond [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/","og_site_name":"Outdoor Cardiff","article_modified_time":"2026-08-17T08:59:16+00:00","og_image":[{"width":430,"height":95,"url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/","name":"Tir Hamdden y Rhath - Outdoor Cardiff","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-08-17T08:58:49+00:00","dateModified":"2026-08-17T08:59:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/tir-hamdden-y-rhath\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hafan","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Parciau yng Nghaerdydd","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Parc y Rhath","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Tir Hamdden y Rhath"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","name":"Outdoor Cardiff","description":"Explore Cardiff&#039;s trails","publisher":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#organization","name":"Outdoor Cardiff","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo-retina.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo-retina.jpg","width":660,"height":146,"caption":"Outdoor Cardiff"},"image":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9842"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10053,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9842\/revisions\/10053"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}