{"id":9625,"date":"2026-03-24T14:12:31","date_gmt":"2026-03-24T14:12:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/?page_id=9625"},"modified":"2026-04-13T11:16:53","modified_gmt":"2026-04-13T11:16:53","slug":"ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/","title":{"rendered":"T\u0177 Parc y Rhath a’r Teulu Pettigrew"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Adeiladwyd T\u0177 Parc y Rhath ym 1897 fel preswylfa i Uwch-arolygydd y Parc. Trwy gydol y degawdau canlynol, roedd yn gartref i nifer o bobl bwysig ym myd garddwriaeth a pharciau.<\/p>\n

Roedd teulu mawreddog Pettigrew Caerdydd yn allweddol wrth ddatblygu parciau’r ddinas, gan ddechrau gydag Andrew Pettigrew, Prif Arddwr i Ardalydd Bute. Datblygodd Andrew dir Castell Caerdydd ar gyfer yr Arglwydd Bute, a ddaeth yn Barc Bute pan roddwyd y castell i bobl Caerdydd ym 1947.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9532″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” onclick=”img_link_large” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text]<\/p>\n

William Wallace Pettigrew<\/strong><\/h2>\n

William Wallace Pettigrew oedd mab hynaf Andrew Pettigrew. Dyma\u2019r person cyntaf i fyw yn Nh\u0177 Parc y Rhath, ynghyd \u00e2’i wraig Ruth McConochie. Hyfforddodd fel prentis o dan ei dad ym Mharc Bute a hefyd yng Ngerddi Kew. Fe’i gwnaed yn Brif Arddwr y parciau cyhoeddus ym 1891, ac yn Uwch-arolygydd Parciau ym 1896. <\/strong>Rheolodd ddatblygiad cynnar Parc y Rhath, yn ogystal \u00e2 sefydlu Deorfa Bysgod y parc. Ysgrifennodd hefyd ganllaw swyddogol i Barc y Rhath a’r planhigion yn yr Ardd Fotaneg, a gyhoeddwyd gan y Western Mail ym 1905.<\/p>\n

Gadawodd William Gaerdydd ym 1915 i fod yn Brif Arddwr i Gorfforaeth Manceinion. Cafodd yrfa lwyddiannus iawn a phan wnaeth ymddeol, ysgrifennodd werslyfr arwyddocaol ar reoli parciau.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text]<\/p>\n

Andrew Alexander Pettigrew<\/strong><\/h2>\n

Symudodd Andrew Alexander Pettigrew i D\u0177 Parc y Rhath pan gadawodd ei frawd, William ym 1915. Fel ei frawd, dysgodd gan ei dad fel prentis ym Mharc Bute ac yna cafodd hyfforddiant pellach yng Ngerddi Kew. Fe’i gwnaed yn Brif Swyddog Parciau a Mannau Agored yng Nghaerdydd ym mis Mawrth 1915, wedi ei ddewis o blith mwy na 100 o ymgeiswyr am y swydd.<\/p>\n

Roedd yn adnabyddus am ei wybodaeth wyddonol am blanhigion ac fe’i canmolwyd am gasglu casgliad unigryw o goed, planhigion a llwyni ym Mharc y Rhath. Ysgrifennodd hefyd hanes manwl oedd ag \u00f4l ymchwil sylweddol o barciau Caerdydd. Gwasanaethodd Andrew yn y r\u00f4l hon am 21 mlynedd tan ei farwolaeth gynnar ym 1936. Cynigiodd ei frawd, William gyflawni ei ddyletswyddau heb d\u00e2l nes bod modd recriwtio Prif Swyddog newydd.[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9534″ img_size=”large” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border_circle_2″ css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]<\/p>\n

William Nelmes yr Hynaf<\/strong><\/h2>\n

Yn ddiweddarach, meddiannwyd T\u0177 Parc y Rhath gan William Nelmes yr Hynaf a ddatblygodd Parc Cefn Onn ar gyfer Cyngor Caerdydd yn ogystal \u00e2 rheoli Parc y Rhath. Fe’i gwnaed yn Brif Swyddog Parciau a Mannau Agored ym 1936, yn 34 oed. Bu’n gweithio o dan Andrew Alexander Pettigrew rhwng 1928 a 1934, gyda chyfrifoldeb am y casgliad botanegol ym Mharc y Rhath.<\/p>\n

Cafodd ei olynu gan ei fab, William, a adeiladodd T\u0177 Gwydr Parc y Rhath, t\u0177 planhigion wedi’i gynhesu. Pan fu farw, plannwyd Derwen Hwngaraidd (Quercus frainetto, ‘Coron Hwngari’) er cof amdano ger T\u0177 Parc y Rhath.<\/p>\n

Dysgwch fwy am y Pettigrews yma<\/a>.<\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_single_image image=”9622″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Adeiladwyd T\u0177 Parc y Rhath ym 1897 fel preswylfa i Uwch-arolygydd y Parc. Trwy gydol y degawdau canlynol, roedd yn gartref i nifer o bobl bwysig ym myd garddwriaeth a pharciau. Roedd teulu mawreddog Pettigrew Caerdydd yn allweddol wrth ddatblygu parciau’r ddinas, gan ddechrau gydag Andrew Pettigrew, Prif Arddwr i Ardalydd Bute. Datblygodd Andrew dir Castell Caerdydd ar gyfer yr Arglwydd Bute, a ddaeth yn Barc Bute pan roddwyd y castell i bobl Caerdydd ym 1947.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9532″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” onclick=”img_link_large” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text] William Wallace Pettigrew William Wallace Pettigrew oedd mab hynaf Andrew Pettigrew. Dyma\u2019r person cyntaf i fyw yn Nh\u0177 Parc y Rhath, ynghyd \u00e2’i wraig Ruth McConochie. Hyfforddodd fel prentis o dan ei dad ym Mharc Bute a hefyd yng Ngerddi Kew. Fe’i gwnaed yn Brif Arddwr y parciau cyhoeddus ym 1891, ac yn Uwch-arolygydd Parciau ym 1896. Rheolodd ddatblygiad cynnar Parc y Rhath, yn ogystal \u00e2 sefydlu Deorfa Bysgod y parc. Ysgrifennodd hefyd ganllaw swyddogol i Barc y Rhath a’r planhigion yn yr Ardd Fotaneg, a gyhoeddwyd gan y Western Mail ym 1905. Gadawodd William Gaerdydd ym 1915 i fod yn Brif Arddwr i Gorfforaeth Manceinion. Cafodd yrfa lwyddiannus iawn a phan […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"parent":5847,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"RoathHeritagepage.php","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-9625","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nT\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Adeiladwyd T\u0177 Parc y Rhath ym 1897 fel preswylfa i Uwch-arolygydd y Parc. Trwy gydol y degawdau canlynol, roedd yn gartref i nifer o bobl bwysig ym myd garddwriaeth a pharciau. Roedd teulu mawreddog Pettigrew Caerdydd yn allweddol wrth ddatblygu parciau’r ddinas, gan ddechrau gydag Andrew Pettigrew, Prif Arddwr i Ardalydd Bute. Datblygodd Andrew dir Castell Caerdydd ar gyfer yr Arglwydd Bute, a ddaeth yn Barc Bute pan roddwyd y castell i bobl Caerdydd ym 1947.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9532″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” onclick=”img_link_large” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text] William Wallace Pettigrew William Wallace Pettigrew oedd mab hynaf Andrew Pettigrew. Dyma\u2019r person cyntaf i fyw yn Nh\u0177 Parc y Rhath, ynghyd \u00e2’i wraig Ruth McConochie. Hyfforddodd fel prentis o dan ei dad ym Mharc Bute a hefyd yng Ngerddi Kew. Fe’i gwnaed yn Brif Arddwr y parciau cyhoeddus ym 1891, ac yn Uwch-arolygydd Parciau ym 1896. Rheolodd ddatblygiad cynnar Parc y Rhath, yn ogystal \u00e2 sefydlu Deorfa Bysgod y parc. Ysgrifennodd hefyd ganllaw swyddogol i Barc y Rhath a’r planhigion yn yr Ardd Fotaneg, a gyhoeddwyd gan y Western Mail ym 1905. Gadawodd William Gaerdydd ym 1915 i fod yn Brif Arddwr i Gorfforaeth Manceinion. Cafodd yrfa lwyddiannus iawn a phan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-13T11:16:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"95\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\\\/\",\"name\":\"T\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-03-24T14:12:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-13T11:16:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hafan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Parciau yng Nghaerdydd\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Parc y Rhath\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"T\u0177 Parc y Rhath a’r Teulu Pettigrew\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"description\":\"Explore Cardiff's trails\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"T\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff","og_description":"[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Adeiladwyd T\u0177 Parc y Rhath ym 1897 fel preswylfa i Uwch-arolygydd y Parc. Trwy gydol y degawdau canlynol, roedd yn gartref i nifer o bobl bwysig ym myd garddwriaeth a pharciau. Roedd teulu mawreddog Pettigrew Caerdydd yn allweddol wrth ddatblygu parciau’r ddinas, gan ddechrau gydag Andrew Pettigrew, Prif Arddwr i Ardalydd Bute. Datblygodd Andrew dir Castell Caerdydd ar gyfer yr Arglwydd Bute, a ddaeth yn Barc Bute pan roddwyd y castell i bobl Caerdydd ym 1947.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9532″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” onclick=”img_link_large” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text] William Wallace Pettigrew William Wallace Pettigrew oedd mab hynaf Andrew Pettigrew. Dyma\u2019r person cyntaf i fyw yn Nh\u0177 Parc y Rhath, ynghyd \u00e2’i wraig Ruth McConochie. Hyfforddodd fel prentis o dan ei dad ym Mharc Bute a hefyd yng Ngerddi Kew. Fe’i gwnaed yn Brif Arddwr y parciau cyhoeddus ym 1891, ac yn Uwch-arolygydd Parciau ym 1896. Rheolodd ddatblygiad cynnar Parc y Rhath, yn ogystal \u00e2 sefydlu Deorfa Bysgod y parc. Ysgrifennodd hefyd ganllaw swyddogol i Barc y Rhath a’r planhigion yn yr Ardd Fotaneg, a gyhoeddwyd gan y Western Mail ym 1905. Gadawodd William Gaerdydd ym 1915 i fod yn Brif Arddwr i Gorfforaeth Manceinion. Cafodd yrfa lwyddiannus iawn a phan […]","og_url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/","og_site_name":"Outdoor Cardiff","article_modified_time":"2026-04-13T11:16:53+00:00","og_image":[{"width":430,"height":95,"url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/","name":"T\u0177 Parc y Rhath a'r Teulu Pettigrew - Outdoor Cardiff","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-03-24T14:12:31+00:00","dateModified":"2026-04-13T11:16:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/ty-parc-y-rhath-ar-teulu-pettigrew\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hafan","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Parciau yng Nghaerdydd","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Parc y Rhath","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"T\u0177 Parc y Rhath a’r Teulu Pettigrew"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","name":"Outdoor Cardiff","description":"Explore Cardiff's trails","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9625"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9625\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9629,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9625\/revisions\/9629"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}