{"id":9607,"date":"2026-03-24T11:09:02","date_gmt":"2026-03-24T11:09:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/?page_id=9607"},"modified":"2026-04-13T11:13:17","modified_gmt":"2026-04-13T11:13:17","slug":"nofio-yn-y-llyn","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/","title":{"rendered":"Nofio yn y Llyn"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Roedd nofio yn Llyn Parc y Rhath ar un adeg yn weithgaredd poblogaidd iawn yr oedd cannoedd o breswylwyr Caerdydd yn ei fwynhau bob wythnos yn ystod yr haf. Ym 1898, cyflogodd y Cyngor ‘arbenigwr nofio’ oedd yn cael ei dalu 26 swllt yr wythnos i oruchwylio nofwyr yn y llyn. Yn ddiweddarach, newidiodd y r\u00f4l hon i ‘Gynorthwy-ydd Achub Bywydau’, sy’n cyfateb i achubwr bywydau modern.<\/p>\n

Adeiladwyd y llwyfan ymdrochi ym 1900 a gosodwyd bwrdd plymio i nofwyr ei fwynhau.<\/p>\n

Er bod cymaint o bobl yn nofio yn y llyn, nid oedd ystafelloedd newid na lleoedd i adael dillad. Ym 1901 adroddwyd bod nofwyr oedd yn newid yn achosi tramgwydd i feicwyr oedd yn pasio. Ar \u00f4l llawer o drafodaeth, prynwyd 100 o lwyni Llawryf i’w plannu fel sgrin ar gyfer y llwyfan ymdrochi ym 1905.<\/p>\n

Yn haf 1907, roedd dros 500 o nofwyr y dydd yn aml. Caniatawyd nofio rhwng 6am a 9am bob dydd, ac roedd yn ofynnol i bobl wisgo ‘gwisgoedd ymdrochi priodol’. Ym 1908, adeiladwyd 63 o ‘flychau gwisgo’, y gallai nofwyr eu defnyddio am ffi o 1 hen geiniog.<\/p>\n

Arweiniodd poblogrwydd parhaus nofio yn y llyn at yr angen am reolau a rheoliadau ar gyfer nofio, a darparu gwisgoedd ymdrochi i’w llogi. Cyflwynwyd nofio gyda’r nos hefyd ym 1909. Daeth pobl o bob cwr o’r ddinas i nofio, a byddai rhesi niferus o feiciau ar hyd y llwybrau troed.<\/p>\n

Nid tan fis Mehefin 1911 y caniatawyd nofio cymysg yn y llyn. Ni chaniatawyd i ddynion lanio ar ardal y llwyfan ymdrochi o flaen blychau gwisgo\u2019r merched ac i’r gwrthwyneb. Yn haf arbennig o gynnes 1911, adroddodd yr Uwch-arolygydd Parciau W. W. Pettigrew fod mwy na 44,000 o nofwyr wedi mynd trwy’r gatiau troi i\u2019r llwyfan ymdrochi. Yn y blynyddoedd dilynol, roedd nifer y nofwyr yn parhau i gynyddu, er bod hyn yn amrywio’n fawr yn dibynnu ar y tywydd.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9521″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text]Erbyn 1920, byddai nofwyr yn talu 2 geiniog yr un am fynediad i’r llwyfan ymdrochi, ynghyd \u00e2 llogi gwisg nofio a thywel. Ehangwyd y blychau gwisgo i fenywod ym 1924, a chr\u00ebwyd seddi i’r rhai oedd eisiau gwylio’r nofio.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=”true” width=”1\/2″][vc_column_text]<\/p>\n

Problemau ansawdd d\u0175r<\/strong><\/h2>\n

Achosodd pla o barasitiaid yn y d\u0175r achosion o lid y croen ymhlith nofwyr yn ystod haf 1928. Defnyddiwyd hydoddiant gwan o sylffad copr i gael gwared ar y parasitiaid yn y llyn heb niweidio bywyd gwyllt a phlanhigion eraill. Roedd hwn yn llwyddiant ac roedd nofio yn boblogaidd unwaith eto erbyn diwedd tymor 1930.<\/p>\n

Yn anffodus, bu’n rhaid cau’r llyn eto ym 1947 a’i drin \u00e2 sylffad copr ar gyfer yr un broblem o barasitiaid. Cafodd ei ailagor ar gyfer nofio, ond nid oedd yn hir cyn i broblemau gydag ansawdd y d\u0175r eto olygu iddo gau ym 1949. Ar \u00f4l hynny, nid oedd nofio\u2019n cael ei ganiat\u00e1u, ar wah\u00e2n i ddigwyddiadau preifat fel Nofio Taf. Awgrymwyd y gellid gwneud rhan o’r llyn yn bwll nofio gyda chlorin yn y d\u0175r, ond penderfynwyd y byddai pwll nofio pwrpasol yn opsiwn gwell.<\/p>\n

Er i\u2019r llyn gael ei garthu a’i lanhau, cafodd y d\u0175r ei brofi eto ym 1953 a barn arbenigwyr oedd nad oedd yn ddiogel ar gyfer nofio cyhoeddus. Ar \u00f4l gwaith mawr, torri chwyn a mwy o drin \u00e2 sylffad copr, agorodd y llyn ar gyfer nofio eto ym mis Gorffennaf 1957. Gwnaed gwaith pellach i wella symudiad d\u0175r yn y llyn, trwy adeiladu cored a sianel ollwng. Er gwaethaf yr holl waith hwn, profodd profion dro ar \u00f4l tro nad oedd ansawdd y d\u0175r yn bodloni’r safon ar gyfer nofio a phenderfynwyd na fyddai’r llyn yn ailagor ar ddechrau tymor 1959.[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”9613″ img_size=”large” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border_circle_2″ css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]<\/p>\n

Irene Steer<\/strong><\/h2>\n

Irene Steer oedd y fenyw gyntaf o Gymru i ennill Medal Aur yn y Gemau Olympaidd. Enillodd aur ym 1912 yng Ngemau Olympaidd Stockholm a hi oedd nofiwr y cymal olaf yn nh\u00eem ras gyfnewid dull rhydd 4 X 100 llath Prydain wnaeth dorri record y byd.<\/p>\n

Dysgodd Irene i nofio yn Maddonau Cilgant Guildford yng nghanol y ddinas a bu\u2019n ymarfer yn Llyn Parc y Rhath.<\/p>\n

Hi oedd y nofiwr cyntaf o Gymru i dderbyn tystysgrif Cymdeithas Nofio Cymru am dorri 100 eiliad am 100 llath ym 1907. Enillodd deitl 100 llath Cymru am 7 mlynedd yn olynol o 1907 hyd nes iddi ymddeol yn 1913.<\/p>\n

Roedd Irene Steer yn arloeswr chwaraeon. Pan gystadlodd yng Ngemau Olympaidd 1912, dyma’r tro cyntaf i fenywod fod \u00e2 hawl i gystadlu mewn cystadlaethau nofio. Byddai’n 96 mlynedd cyn i Gymraes arall ennill aur yn y Gemau Olympaidd. Enillodd Nicole Cooke ras feicio ar y ffordd i fenywod yn Beijing yn 2008.[\/vc_column_text][vc_single_image image=”9616″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” style=”vc_box_shadow_border” css_animation=”fadeIn” css=””][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Roedd nofio yn Llyn Parc y Rhath ar un adeg yn weithgaredd poblogaidd iawn yr oedd cannoedd o breswylwyr Caerdydd yn ei fwynhau bob wythnos yn ystod yr haf. Ym 1898, cyflogodd y Cyngor ‘arbenigwr nofio’ oedd yn cael ei dalu 26 swllt yr wythnos i oruchwylio nofwyr yn y llyn. Yn ddiweddarach, newidiodd y r\u00f4l hon i ‘Gynorthwy-ydd Achub Bywydau’, sy’n cyfateb i achubwr bywydau modern. Adeiladwyd y llwyfan ymdrochi ym 1900 a gosodwyd bwrdd plymio i nofwyr ei fwynhau. Er bod cymaint o bobl yn nofio yn y llyn, nid oedd ystafelloedd newid na lleoedd i adael dillad. Ym 1901 adroddwyd bod nofwyr oedd yn newid yn achosi tramgwydd i feicwyr oedd yn pasio. Ar \u00f4l llawer o drafodaeth, prynwyd 100 o lwyni Llawryf i’w plannu fel sgrin ar gyfer y llwyfan ymdrochi ym 1905. Yn haf 1907, roedd dros 500 o nofwyr y dydd yn aml. Caniatawyd nofio rhwng 6am a 9am bob dydd, ac roedd yn ofynnol i bobl wisgo ‘gwisgoedd ymdrochi priodol’. Ym 1908, adeiladwyd 63 o ‘flychau gwisgo’, y gallai nofwyr eu defnyddio am ffi o 1 hen geiniog. Arweiniodd poblogrwydd parhaus nofio yn y llyn at yr angen am reolau a rheoliadau […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"parent":5847,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"RoathHeritagepage.php","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-9607","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nNofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Roedd nofio yn Llyn Parc y Rhath ar un adeg yn weithgaredd poblogaidd iawn yr oedd cannoedd o breswylwyr Caerdydd yn ei fwynhau bob wythnos yn ystod yr haf. Ym 1898, cyflogodd y Cyngor ‘arbenigwr nofio’ oedd yn cael ei dalu 26 swllt yr wythnos i oruchwylio nofwyr yn y llyn. Yn ddiweddarach, newidiodd y r\u00f4l hon i ‘Gynorthwy-ydd Achub Bywydau’, sy’n cyfateb i achubwr bywydau modern. Adeiladwyd y llwyfan ymdrochi ym 1900 a gosodwyd bwrdd plymio i nofwyr ei fwynhau. Er bod cymaint o bobl yn nofio yn y llyn, nid oedd ystafelloedd newid na lleoedd i adael dillad. Ym 1901 adroddwyd bod nofwyr oedd yn newid yn achosi tramgwydd i feicwyr oedd yn pasio. Ar \u00f4l llawer o drafodaeth, prynwyd 100 o lwyni Llawryf i’w plannu fel sgrin ar gyfer y llwyfan ymdrochi ym 1905. Yn haf 1907, roedd dros 500 o nofwyr y dydd yn aml. Caniatawyd nofio rhwng 6am a 9am bob dydd, ac roedd yn ofynnol i bobl wisgo ‘gwisgoedd ymdrochi priodol’. Ym 1908, adeiladwyd 63 o ‘flychau gwisgo’, y gallai nofwyr eu defnyddio am ffi o 1 hen geiniog. Arweiniodd poblogrwydd parhaus nofio yn y llyn at yr angen am reolau a rheoliadau […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-13T11:13:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"95\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/nofio-yn-y-llyn\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/nofio-yn-y-llyn\\\/\",\"name\":\"Nofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-03-24T11:09:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-13T11:13:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/nofio-yn-y-llyn\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/nofio-yn-y-llyn\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/nofio-yn-y-llyn\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hafan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Parciau yng Nghaerdydd\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Parc y Rhath\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Nofio yn y Llyn\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"description\":\"Explore Cardiff's trails\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff","og_description":"[vc_row][vc_column width=”1\/1″][vc_column_text]Roedd nofio yn Llyn Parc y Rhath ar un adeg yn weithgaredd poblogaidd iawn yr oedd cannoedd o breswylwyr Caerdydd yn ei fwynhau bob wythnos yn ystod yr haf. Ym 1898, cyflogodd y Cyngor ‘arbenigwr nofio’ oedd yn cael ei dalu 26 swllt yr wythnos i oruchwylio nofwyr yn y llyn. Yn ddiweddarach, newidiodd y r\u00f4l hon i ‘Gynorthwy-ydd Achub Bywydau’, sy’n cyfateb i achubwr bywydau modern. Adeiladwyd y llwyfan ymdrochi ym 1900 a gosodwyd bwrdd plymio i nofwyr ei fwynhau. Er bod cymaint o bobl yn nofio yn y llyn, nid oedd ystafelloedd newid na lleoedd i adael dillad. Ym 1901 adroddwyd bod nofwyr oedd yn newid yn achosi tramgwydd i feicwyr oedd yn pasio. Ar \u00f4l llawer o drafodaeth, prynwyd 100 o lwyni Llawryf i’w plannu fel sgrin ar gyfer y llwyfan ymdrochi ym 1905. Yn haf 1907, roedd dros 500 o nofwyr y dydd yn aml. Caniatawyd nofio rhwng 6am a 9am bob dydd, ac roedd yn ofynnol i bobl wisgo ‘gwisgoedd ymdrochi priodol’. Ym 1908, adeiladwyd 63 o ‘flychau gwisgo’, y gallai nofwyr eu defnyddio am ffi o 1 hen geiniog. Arweiniodd poblogrwydd parhaus nofio yn y llyn at yr angen am reolau a rheoliadau […]","og_url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/","og_site_name":"Outdoor Cardiff","article_modified_time":"2026-04-13T11:13:17+00:00","og_image":[{"width":430,"height":95,"url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/","name":"Nofio yn y Llyn - Outdoor Cardiff","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-03-24T11:09:02+00:00","dateModified":"2026-04-13T11:13:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/nofio-yn-y-llyn\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hafan","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Parciau yng Nghaerdydd","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Parc y Rhath","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Nofio yn y Llyn"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","name":"Outdoor Cardiff","description":"Explore Cardiff's trails","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9607"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9734,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9607\/revisions\/9734"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}