{"id":9364,"date":"2026-02-13T11:07:53","date_gmt":"2026-02-13T11:07:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/?page_id=9364"},"modified":"2026-04-13T11:11:31","modified_gmt":"2026-04-13T11:11:31","slug":"capten-scott-a-pharc-y-rhath","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/","title":{"rendered":"Capten Scott a Pharc y Rhath"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Ar 15 Mehefin 1910 gadawodd Capten Robert Falcon Scott a&#8217;i Alldaith Antarctig Brydeinig o Ddociau Caerdydd ar y Terra Nova. Nod Scott oedd bod y cyntaf i gyrraedd Pegwn y De. Rhoddodd cwmn\u00efau o Gymru danwydd ac olew. Enwyd Caerdydd yn &#8216;borthladd cartref&#8217; y Terra Nova. Cyrhaeddodd Scott a&#8217;i bedwar cydymaith Begwn y De ond bu farw wrth geisio dychwelyd. Dychwelodd y llong i Gaerdydd ym 1913.<\/p>\n<p>Cyflwynwyd y ffigwr pren o&#8217;r Terra Nova i Gorfforaeth Caerdydd ym 1913 gan yr adeiladwr llongau o Lerpwl, Frederick Charles Bowring.\u00a0 Mae bellach yn cael ei storio&#8217;n ddiogel gan Amgueddfa Cymru.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;5804&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Yn ystod y seremoni, cyhoeddodd Mr Bowring y byddai&#8217;n rhoi t\u0175r cloc fel cofeb i Scott ac alldaith 1910. Byddai hwn yn cael ei adeiladu ar y llyn, yn fras gyferbyn \u00e2 lle roedd blaenddelw\u2019r Terra Nova. Cynhyrchodd John Smith Clockmakers o Derby gloc ar gyfer y t\u0175r, y cytunwyd ar ei ddyluniad gan Bwyllgor Parciau a Mannau Agored y Ddinas ym mis Mawrth 1914.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Adeiladwyd Cofeb Scott (y Goleudy a&#8217;r T\u0175r Cloc) rhwng 1914 a 1915, gyda&#8217;r llyn yn cael ei ddraenio ym 1914 i hwyluso adeiladu&#8217;r sylfeini. Ni chyflwynwyd y gofeb yn swyddogol i&#8217;r Ddinas tan 14 Hydref 14, 1918.<\/p>\n<p>Mae plac ar ochr y Gofeb sy&#8217;n wynebu&#8217;r Promen\u00e2d, sy&#8217;n datgan ei bod er cof am Gapten Scott ac aelodau criw S.S Terra Nova a hwyliodd o Gaerdydd yn 1910 ac a fu farw yn yr Antarctig ym 1912.<\/p>\n<p>Mae&#8217;r t\u0175r wedi&#8217;i adeiladu dros 3 lefel, gyda&#8217;r 2 uchaf wedi&#8217;u gwahanu gan lwyfan concrit. Roedd ysgolion pren yn cysylltu&#8217;r lefelau ar un adeg, ond ers hynny mae&#8217;r rhain wedi cael eu disodli gan rai metel. Mae ceiliog y gwynt ar ben y t\u0175r, gyda llong y credir ei bod yn ddyblygiad o un o longau Scott.[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9669&#8243; img_size=&#8221;large&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border_circle_2&#8243; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Roedd yn rhaid i fecanwaith gwreiddiol y cloc gael ei weindio \u00e2 llaw ac roedd hon yn dasg wythnosol. Roedd weindio\u2019r cloc yn dasg gorfforol anodd ac yn cymryd llawer o amser. Roedd mynediad yn anodd ac roedd angen pen am uchder. Ar ddiwedd y 1970au, uwchraddiwyd y mecanwaith, gyda chebl trydan o&#8217;r promen\u00e2d wedi&#8217;i osod i bweru&#8217;r cloc a goleuo&#8217;r wynebau&#8217;r cloc.<\/p>\n<p>Yn hydref 2020 ail-baentiwyd Cofeb Scott ar \u00f4l i breswylwyr lleol roi rhodd garedig tuag at ei hadfer.[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;5829&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Ar 15 Mehefin 1910 gadawodd Capten Robert Falcon Scott a&#8217;i Alldaith Antarctig Brydeinig o Ddociau Caerdydd ar y Terra Nova. Nod Scott oedd bod y cyntaf i gyrraedd Pegwn y De. Rhoddodd cwmn\u00efau o Gymru danwydd ac olew. Enwyd Caerdydd yn &#8216;borthladd cartref&#8217; y Terra Nova. Cyrhaeddodd Scott a&#8217;i bedwar cydymaith Begwn y De ond bu farw wrth geisio dychwelyd. Dychwelodd y llong i Gaerdydd ym 1913. Cyflwynwyd y ffigwr pren o&#8217;r Terra Nova i Gorfforaeth Caerdydd ym 1913 gan yr adeiladwr llongau o Lerpwl, Frederick Charles Bowring.\u00a0 Mae bellach yn cael ei storio&#8217;n ddiogel gan Amgueddfa Cymru.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;5804&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Yn ystod y seremoni, cyhoeddodd Mr Bowring y byddai&#8217;n rhoi t\u0175r cloc fel cofeb i Scott ac alldaith 1910. Byddai hwn yn cael ei adeiladu ar y llyn, yn fras gyferbyn \u00e2 lle roedd blaenddelw\u2019r Terra Nova. Cynhyrchodd John Smith Clockmakers o Derby gloc ar gyfer y t\u0175r, y cytunwyd ar ei ddyluniad gan Bwyllgor Parciau a Mannau Agored y Ddinas ym mis Mawrth 1914.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Adeiladwyd Cofeb Scott (y Goleudy a&#8217;r T\u0175r Cloc) rhwng 1914 a 1915, gyda&#8217;r llyn yn cael ei ddraenio ym 1914 i hwyluso adeiladu&#8217;r sylfeini. Ni chyflwynwyd y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"parent":5847,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"RoathHeritagepage.php","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-9364","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Ar 15 Mehefin 1910 gadawodd Capten Robert Falcon Scott a&#8217;i Alldaith Antarctig Brydeinig o Ddociau Caerdydd ar y Terra Nova. Nod Scott oedd bod y cyntaf i gyrraedd Pegwn y De. Rhoddodd cwmn\u00efau o Gymru danwydd ac olew. Enwyd Caerdydd yn &#8216;borthladd cartref&#8217; y Terra Nova. Cyrhaeddodd Scott a&#8217;i bedwar cydymaith Begwn y De ond bu farw wrth geisio dychwelyd. Dychwelodd y llong i Gaerdydd ym 1913. Cyflwynwyd y ffigwr pren o&#8217;r Terra Nova i Gorfforaeth Caerdydd ym 1913 gan yr adeiladwr llongau o Lerpwl, Frederick Charles Bowring.\u00a0 Mae bellach yn cael ei storio&#8217;n ddiogel gan Amgueddfa Cymru.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;5804&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Yn ystod y seremoni, cyhoeddodd Mr Bowring y byddai&#8217;n rhoi t\u0175r cloc fel cofeb i Scott ac alldaith 1910. Byddai hwn yn cael ei adeiladu ar y llyn, yn fras gyferbyn \u00e2 lle roedd blaenddelw\u2019r Terra Nova. Cynhyrchodd John Smith Clockmakers o Derby gloc ar gyfer y t\u0175r, y cytunwyd ar ei ddyluniad gan Bwyllgor Parciau a Mannau Agored y Ddinas ym mis Mawrth 1914.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Adeiladwyd Cofeb Scott (y Goleudy a&#8217;r T\u0175r Cloc) rhwng 1914 a 1915, gyda&#8217;r llyn yn cael ei ddraenio ym 1914 i hwyluso adeiladu&#8217;r sylfeini. Ni chyflwynwyd y [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-13T11:11:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"95\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\\\/\",\"name\":\"Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-02-13T11:07:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-13T11:11:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hafan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Parciau yng Nghaerdydd\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Parc y Rhath\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/parc-y-rhath\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Capten Scott a Pharc y Rhath\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"description\":\"Explore Cardiff&#039;s trails\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff","og_description":"[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]Ar 15 Mehefin 1910 gadawodd Capten Robert Falcon Scott a&#8217;i Alldaith Antarctig Brydeinig o Ddociau Caerdydd ar y Terra Nova. Nod Scott oedd bod y cyntaf i gyrraedd Pegwn y De. Rhoddodd cwmn\u00efau o Gymru danwydd ac olew. Enwyd Caerdydd yn &#8216;borthladd cartref&#8217; y Terra Nova. Cyrhaeddodd Scott a&#8217;i bedwar cydymaith Begwn y De ond bu farw wrth geisio dychwelyd. Dychwelodd y llong i Gaerdydd ym 1913. Cyflwynwyd y ffigwr pren o&#8217;r Terra Nova i Gorfforaeth Caerdydd ym 1913 gan yr adeiladwr llongau o Lerpwl, Frederick Charles Bowring.\u00a0 Mae bellach yn cael ei storio&#8217;n ddiogel gan Amgueddfa Cymru.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;5804&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_shadow_border&#8221; css_animation=&#8221;fadeIn&#8221; css=&#8221;&#8221;][\/vc_column][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Yn ystod y seremoni, cyhoeddodd Mr Bowring y byddai&#8217;n rhoi t\u0175r cloc fel cofeb i Scott ac alldaith 1910. Byddai hwn yn cael ei adeiladu ar y llyn, yn fras gyferbyn \u00e2 lle roedd blaenddelw\u2019r Terra Nova. Cynhyrchodd John Smith Clockmakers o Derby gloc ar gyfer y t\u0175r, y cytunwyd ar ei ddyluniad gan Bwyllgor Parciau a Mannau Agored y Ddinas ym mis Mawrth 1914.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column column_center=&#8221;true&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Adeiladwyd Cofeb Scott (y Goleudy a&#8217;r T\u0175r Cloc) rhwng 1914 a 1915, gyda&#8217;r llyn yn cael ei ddraenio ym 1914 i hwyluso adeiladu&#8217;r sylfeini. Ni chyflwynwyd y [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/","og_site_name":"Outdoor Cardiff","article_modified_time":"2026-04-13T11:11:31+00:00","og_image":[{"width":430,"height":95,"url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/","name":"Capten Scott a Pharc y Rhath - Outdoor Cardiff","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-02-13T11:07:53+00:00","dateModified":"2026-04-13T11:11:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/capten-scott-a-pharc-y-rhath\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hafan","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/croeso-i-awyr-agored-caerdydd-2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Parciau yng Nghaerdydd","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Parc y Rhath","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/parc-y-rhath\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Capten Scott a Pharc y Rhath"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","name":"Outdoor Cardiff","description":"Explore Cardiff&#039;s trails","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9364"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9733,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9364\/revisions\/9733"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}