{"id":10139,"date":"2026-09-22T10:48:38","date_gmt":"2026-09-22T10:48:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/?page_id=10139"},"modified":"2026-10-05T13:28:09","modified_gmt":"2026-10-05T13:28:09","slug":"hen-balas-yr-esgob","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/","title":{"rendered":"Hen Balas yr Esgob"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\" id=\"wpb-content-root\"><p>[vc_row top_padding=&#8221;20&#8243; bottom_padding=&#8221;20&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span data-olk-copy-source=\"MessageBody\">Parc gyda chanrifoedd o hanes<\/span><\/h2>\n<p>Mae Hen Balas yr Esgob yn adeilad rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.\u00a0 Dyma breswylfa gaerog Esgob Llandaf o&#8217;r 13eg ganrif.\u00a0\u00a0 Roedd esgobion yn byw yno hyd at ganol y 15fed ganrif. Fe&#8217;i dangoswyd ar gynllun 1610 o Landaf. Aeth i reolaeth breifat, gan gael rhai newidiadau a hyd yn oed gael ei ymosod arno. Mewn amser cafodd ei adael i adfeilio.<\/p>\n<p>Mae cofnod yn &#8216;<a href=\"https:\/\/www.cardiffparks.org.uk\/otheropenspaces\/bishopspalace\/images\/antiquitiesenglandwales.pdf\">The Antiquities of England and Wales&#8217;, gan Francis Grose<\/a> yn disgrifio adfeilion y palas ym 1775. Ym 1850 prynwyd preswylfa Esgob newydd a defnyddiwyd adfeilion y palas fel ei ardd gegin furiog.[\/vc_column_text]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center    \" data-animation=\"none\" data-delay=\"0\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1251\" height=\"858\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Remains-of-Old-Bishops-Palace-1775-Andy-Bell.png\" class=\"attachment-full\" alt=\"historic image showing the remains of the palace in 1755\" title=\"Remains of Old Bishops Palace 1775 Andy Bell\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Remains-of-Old-Bishops-Palace-1775-Andy-Bell.png 1251w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Remains-of-Old-Bishops-Palace-1775-Andy-Bell-300x206.png 300w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Remains-of-Old-Bishops-Palace-1775-Andy-Bell-1024x702.png 1024w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Remains-of-Old-Bishops-Palace-1775-Andy-Bell-768x527.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1251px) 100vw, 1251px\" \/><span class=\"single_image_caption\">Llun trwy garedigrwydd cardiffparks.org.uk<\/span><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong>O&#8217;r palas i&#8217;r parc <\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][vc_column_text]Ym 1948, dechreuodd Cyngor Caerdydd drafodaethau gydag awdurdodau&#8217;r eglwys i gaffael y tir ger Palas yr Hen Esgob. Cytunwyd ar delerau i drosglwyddo&#8217;r tir i&#8217;w osod fel parc bach ym 1971. Ym 1971-72, cynhaliwyd atgyweiriadau strwythurol, yn ogystal \u00e2 gwaith tirlunio a phlannu.<\/p>\n<p>Agorwyd y safle fel gardd gyhoeddus ym 1972 a derbyniodd nifer o wobrau am ei dirlunio a&#8217;i arddwriaeth. Cafodd ei ganmol am blannu a thirlunio a oedd yn cyd-fynd \u00e2&#8217;r heneb, yn ogystal ag atgyweirio sensitif y waliau, y tyredau a&#8217;r porth. Roedd y planhigion yn cynnwys ffin perlysiau draddodiadol, llwyni persawrus a mwyar Mair.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column animation=&#8221;fade-in-from-left&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center    \" data-animation=\"none\" data-delay=\"0\"><a href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403.jpg\" class=\"prettyPhoto\" rel=\"prettyPhoto[image]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large\" alt=\"Old bishops palace on a sunny day\" title=\"DSCF0403\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;]<div class=\"minti_list wpb_content_element color-accent circlearrow\" style=\"\">\n<h2><strong>Cynllun plannu&#8217;r parc<\/strong><\/h2>\n<p>Roedd y ffin perlysiau yn y pen gogleddol yn cynnwys:<\/p>\n<ul>\n<li>Rhosmari (<em>Rosmarinus officinalis)<\/em><\/li>\n<li>Saets (<em>Salvia officinalis<\/em>)<\/li>\n<li>Teim (<em><em>Thymus vulgaris)<\/em><\/em><\/li>\n<li>Hylithr<em><em> (<em>Helleborus orientalis<\/em>) <\/em><\/em><\/li>\n<li>Ffurf amrywiol ar gythraul y gerddi<em><em> (Aegopodium podagraria).<br \/>\n<\/em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>Roedd y ffiniau dwyreiniol a deheuol yn llysieuaidd gymysg. Roedd y waliau wedi&#8217;u gorchuddio \u00e2 Gwinwydden Virginia (<em>Ampelopsis quinquefolia<\/em>) a thrilliw ar ddeg dringo (<em>Hydrangea anomala<\/em> is-sp. <em>petiolaris<\/em>). Gwnaed pocedi yn y waliau ar gyfer planhigion pellach, y credir eu bod yn llwyn mintys (<em>Prostanthera<\/em>).<\/p>\n<p>Roedd plannu coed yn cynnwys gr\u0175p o fwyar Mair ar y lawnt. Nid yw&#8217;n hysbys pryd y plannwyd y ffigys cyffredin (<em>Ficus carica<\/em>) ger y g\u00e2t. Hefyd yn y gornel hon, yn erbyn y wal ddwyreiniol, mae rhisgl gaeaf (<em>Drimys winteri<\/em>).<\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong>Y palas heddiw <\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][vc_column_text]Rydych chi&#8217;n mynd i mewn i&#8217;r safle trwy&#8217;r <strong>Bwa Mynedfa <\/strong>(<strong>1<\/strong>) trawiadol. Fe&#8217;i defnyddiwyd ar gyfer gorymdeithiau seremon\u00efol i&#8217;r Eglwys Gadeiriol ac oddi yno.\u00a0 Ar un adeg roedd ganddi ddrysau trwm a phorthcwlis ar gyfer amddiffyn.\u00a0 Mae&#8217;r drysau presennol yn rhai Fictoraidd.<\/p>\n<p>Mae <strong>T\u0177&#8217;r Porth <\/strong>(2) yn adeiledd amddiffynnol sy&#8217;n wynebu&#8217;r farchnad (The Green bellach).\u00a0\u00a0 Mae ganddo 2 d\u0175r gyda sawl ystafell. Y tu mewn mae drws y <strong>Carchar<\/strong>. Mae&#8217;r grisiau allanol i fyny ato a&#8217;i lawr ar goll. Islaw roedd islawr a gellid mynd iddo trwy lawr y carchar (mae grisiau a welwch yn gymharol fodern).<\/p>\n<p>Ar ochr arall y bwa mae&#8217;r <strong>Warchodfa <\/strong>(3). Mae ganddi ffenestri cul amddiffynnol. Mae ei hislawr bellach wedi&#8217;i llenwi.<\/p>\n<p>Wrth ymyl y warchodfa, gellir gweld grisiau troellog mewn tyred sgw\u00e2r <strong>(4)<\/strong>. Arweiniodd y rhain at ystafell ar y llawr cyntaf yn rhychwantu\u2019r bwa\u2019r fynedfa a dau d\u0175r T\u0177&#8217;r Porth.\u00a0 Roedd y grisiau hefyd yn arwain at un o&#8217;r llwybrau cerdded o gwmpas copaon waliau&#8217;r palas.<\/p>\n<p>Pe baech yn sefyll y tu mewn i <strong>gornel ogledd-ddwyreiniol<\/strong>\u00a0waliau&#8217;r palas (<strong>5<\/strong>), byddai&#8217;r Neuadd Fawr wedi bod uwch eich pen.\u00a0 Defnyddiwyd yr ystafell fawreddog hon ar un adeg ar gyfer derbyn gwesteion ac i fwyta.\u00a0 Mae lefel y ddaear heddiw uwchben lle byddai seler y Neuadd wedi bod.\u00a0 Mae bw\u00e2u isel i&#8217;w gweld sy&#8217;n perthyn i&#8217;w ffenestri.\u00a0 Dros amser mae uchder y ddaear wedi ei newid.<\/p>\n<p>Yn 2026, daeth archeolegwyr o hyd i ddyddodyn yn llosgi yng ngardd gefn Well Cottage ar lefel llawr y seler.\u00a0 Mae hyn yn awgrymu bod y Neuadd Fawr wedi&#8217;i llosgi yn yr oesoedd canol, yn \u00f4l pob tebyg yn ystod gwrthryfel Owain Glynd\u0175r (1400 \u2013 1415).<\/p>\n<p>Mae gan y <strong>wal ddeheuol <\/strong>d\u0175r ar y naill ben a&#8217;r llall (<strong>6<\/strong>), pob un gydag ystafelloedd bach a thoiled.\u00a0\u00a0 Gallwch weld rhai o&#8217;r grisiau sy&#8217;n arwain at y llawr cyntaf o hyd.<\/p>\n<p>Byddai llawer o&#8217;r gofod o fewn waliau&#8217;r palas wedi bod ar agor.\u00a0 Mae&#8217;n bosib bod adeiladau eraill o fewn y waliau yn darparu ystafelloedd a stablau.[\/vc_column_text]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center    \" data-animation=\"none\" data-delay=\"0\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"602\" height=\"432\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Bishops-Palace-diagram-overhead.png\" class=\"attachment-full\" alt=\"A view of the Old Bishop&#039;s Palace ruins from above with features labelled\" title=\"Bishop&#039;s Palace diagram overhead\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Bishops-Palace-diagram-overhead.png 602w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/Bishops-Palace-diagram-overhead-300x215.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><span class=\"single_image_caption\">Llun trwy garedigrwydd Google Maps<\/span><\/div><div class=\"divider divider1\" style='margin:30px 0 30px 0 !important;'><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column animation=&#8221;fade-in-from-left&#8221; width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong>Cadwraeth ac atgyweirio <\/strong><\/h2>\n<p>Fel rhan o raglen barhaus i warchod a chynnal gwead hanesyddol Hen Balas yr Esgob, gwnaed gwaith cadwraeth ac atgyweirio ar draws T\u0177&#8217;r Porth, y tyrau a&#8217;r waliau ffin yn 2025-26.\u00a0 Roedd hyn yn cynnwys adfer y gatiau pren, atgyweirio gwaith cerrig, ailbwyntio morter calch, tynnu llystyfiant, sefydlogi waliau ac adnewyddu capiau amddiffynnol.<\/p>\n<p>Defnyddiwyd deunyddiau a dulliau traddodiadol; gan gynnwys morter calch poeth, rendrau calch wedi&#8217;u gorffen \u00e2 llaw, ac atgyweiriadau i bren derw a sychwyd yn yr aer.<\/p>\n<p>Ariannwyd y gwaith hwn gan Gyngor Caerdydd a Grant Henebion Cofrestredig CADW.[\/vc_column_text][vc_row_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image onclick=&#8221;img_link_large&#8221; image=&#8221;10223&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image onclick=&#8221;img_link_large&#8221; image=&#8221;10221&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][vc_row_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image onclick=&#8221;img_link_large&#8221; image=&#8221;10219&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image onclick=&#8221;img_link_large&#8221; image=&#8221;10217&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><i class=\"fa fa-map-o\" aria-hidden=\"true\"><\/i> Sut i ddod o hyd i ni<\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row bottom_padding=&#8221;35&#8243; row_id=&#8221;visiting&#8221;][vc_column animation=&#8221;fade-in&#8221; width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<table style=\"padding: 15px;\" border=\"1\" summary=\"A table listing the entrances of the park in the first column and the GPS co-ordinates in the second column.\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"10\">\n<caption>Dod o hyd i ni<\/caption>\n<thead>\n<tr class=\"table-header-row\">\n<th class=\"table-header\" colspan=\"1\" rowspan=\"1\" scope=\"col\">Pwynt mynediad<\/th>\n<th class=\"table-header\" colspan=\"1\" rowspan=\"1\" scope=\"col\">GPS (lledred \/ hydred)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr class=\"table-row-odd\">\n<td class=\"table-even\" valign=\"top\">Mynediad eglwys gadeiriol<\/td>\n<td class=\"table-odd\" valign=\"top\">51.494759, -3.218045<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"table-row-even\">\n<td class=\"table-even\" valign=\"top\"><\/td>\n<td class=\"table-odd\" valign=\"top\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>[\/vc_column_text][vc_column_text]<strong>What3words<\/strong>: turns.badly.jungle[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_raw_html]JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZ29vZ2xlLmNvbSUyRm1hcHMlMkZlbWJlZCUzRnBiJTNEJTIxMW0xOCUyMTFtMTIlMjExbTMlMjExZDQ3NS43MzY1NTE1OTQ1OTc0JTIxMmQtMy4yMTg0Mzg3Mzk1MjE3OTYlMjEzZDUxLjQ5NDY0NzA4MzUyMDk0JTIxMm0zJTIxMWYwJTIxMmYwJTIxM2YwJTIxM20yJTIxMWkxMDI0JTIxMmk3NjglMjE0ZjEzLjElMjEzbTMlMjExbTIlMjExczB4NDg2ZTFiNmE1NTZkMTdiMSUyNTNBMHg1MjdmZDdlOTFmNTg3MmQ3JTIxMnNPbGQlMjUyMEJpc2hvcCUyN3MlMjUyMFBhbGFjZSUyMTVlMSUyMTNtMiUyMTFzZW4lMjEyc3VrJTIxNHYxNzg5NjQ0NTQ5ODM1JTIxNW0yJTIxMXNlbiUyMTJzdWslMjIlMjB3aWR0aCUzRCUyMjYwMCUyMiUyMGhlaWdodCUzRCUyMjQ1MCUyMiUyMHN0eWxlJTNEJTIyYm9yZGVyJTNBMCUzQiUyMiUyMGFsbG93ZnVsbHNjcmVlbiUzRCUyMiUyMiUyMGxvYWRpbmclM0QlMjJsYXp5JTIyJTIwcmVmZXJyZXJwb2xpY3klM0QlMjJzdHJpY3Qtb3JpZ2luLXdoZW4tY3Jvc3Mtb3JpZ2luJTIyJTNFJTNDJTJGaWZyYW1lJTNF[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h2><i class=\"fa fa-camera\" aria-hidden=\"true\"><\/i> Darganfod y parc<\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center  animate image_box_rounded image_opacity \" data-animation=\"fade-in\" data-delay=\"0\"><a href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408.jpg\" class=\"prettyPhoto\" rel=\"prettyPhoto[image]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large\" alt=\"lawn at Old Bishop&#039;s Palace\" title=\"DSCF0408\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0408-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center  animate image_box_rounded image_opacity \" data-animation=\"fade-in\" data-delay=\"0\"><a href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405.jpg\" class=\"prettyPhoto\" rel=\"prettyPhoto[image]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large\" alt=\"hedges and trees at Old Bishop&#039;s Palace\" title=\"DSCF0405\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0405-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;]<div class=\"single_image wpb_content_element align-center  animate image_box_rounded image_opacity \" data-animation=\"fade-in\" data-delay=\"0\"><a href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403.jpg\" class=\"prettyPhoto\" rel=\"prettyPhoto[image]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large\" alt=\"Old bishops palace on a sunny day\" title=\"DSCF0403\" srcset=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/DSCF0403-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_widget_sidebar sidebar_id=&#8221;parkinfo&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text]<em>Gyda diolch i Anne ac Andy Bell, cardiffparks.org.uk<\/em>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row top_padding=&#8221;20&#8243; bottom_padding=&#8221;20&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] Parc gyda chanrifoedd o hanes Mae Hen Balas yr Esgob yn adeilad rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.\u00a0 Dyma breswylfa gaerog Esgob Llandaf o&#8217;r 13eg ganrif.\u00a0\u00a0 Roedd esgobion yn byw yno hyd at ganol y 15fed ganrif. Fe&#8217;i dangoswyd ar gynllun 1610 o Landaf. Aeth i reolaeth breifat, gan gael rhai newidiadau a hyd yn oed gael ei ymosod arno. Mewn amser cafodd ei adael i adfeilio. Mae cofnod yn &#8216;The Antiquities of England and Wales&#8217;, gan Francis Grose yn disgrifio adfeilion y palas ym 1775. Ym 1850 prynwyd preswylfa Esgob newydd a defnyddiwyd adfeilion y palas fel ei ardd gegin furiog.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] O&#8217;r palas i&#8217;r parc [\/vc_column_text][vc_column_text]Ym 1948, dechreuodd Cyngor Caerdydd drafodaethau gydag awdurdodau&#8217;r eglwys i gaffael y tir ger Palas yr Hen Esgob. Cytunwyd ar delerau i drosglwyddo&#8217;r tir i&#8217;w osod fel parc bach ym 1971. Ym 1971-72, cynhaliwyd atgyweiriadau strwythurol, yn ogystal \u00e2 gwaith tirlunio a phlannu. Agorwyd y safle fel gardd gyhoeddus ym 1972 a derbyniodd nifer o wobrau am ei dirlunio a&#8217;i arddwriaeth. Cafodd ei ganmol am blannu a thirlunio a oedd yn cyd-fynd \u00e2&#8217;r heneb, yn ogystal ag atgyweirio sensitif y waliau, y tyredau a&#8217;r porth. Roedd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"parent":3194,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10139","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row top_padding=&#8221;20&#8243; bottom_padding=&#8221;20&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] Parc gyda chanrifoedd o hanes Mae Hen Balas yr Esgob yn adeilad rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.\u00a0 Dyma breswylfa gaerog Esgob Llandaf o&#8217;r 13eg ganrif.\u00a0\u00a0 Roedd esgobion yn byw yno hyd at ganol y 15fed ganrif. Fe&#8217;i dangoswyd ar gynllun 1610 o Landaf. Aeth i reolaeth breifat, gan gael rhai newidiadau a hyd yn oed gael ei ymosod arno. Mewn amser cafodd ei adael i adfeilio. Mae cofnod yn &#8216;The Antiquities of England and Wales&#8217;, gan Francis Grose yn disgrifio adfeilion y palas ym 1775. Ym 1850 prynwyd preswylfa Esgob newydd a defnyddiwyd adfeilion y palas fel ei ardd gegin furiog.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] O&#8217;r palas i&#8217;r parc [\/vc_column_text][vc_column_text]Ym 1948, dechreuodd Cyngor Caerdydd drafodaethau gydag awdurdodau&#8217;r eglwys i gaffael y tir ger Palas yr Hen Esgob. Cytunwyd ar delerau i drosglwyddo&#8217;r tir i&#8217;w osod fel parc bach ym 1971. Ym 1971-72, cynhaliwyd atgyweiriadau strwythurol, yn ogystal \u00e2 gwaith tirlunio a phlannu. Agorwyd y safle fel gardd gyhoeddus ym 1972 a derbyniodd nifer o wobrau am ei dirlunio a&#8217;i arddwriaeth. Cafodd ei ganmol am blannu a thirlunio a oedd yn cyd-fynd \u00e2&#8217;r heneb, yn ogystal ag atgyweirio sensitif y waliau, y tyredau a&#8217;r porth. Roedd [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Outdoor Cardiff\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-05T13:28:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"95\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/hen-balas-yr-esgob\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/hen-balas-yr-esgob\\\/\",\"name\":\"Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-09-22T10:48:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-05T13:28:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/hen-balas-yr-esgob\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/hen-balas-yr-esgob\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/hen-balas-yr-esgob\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hafan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Parciau yng Nghaerdydd\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/parciau\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Hen Balas yr Esgob\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"description\":\"Explore Cardiff&#039;s trails\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#organization\",\"name\":\"Outdoor Cardiff\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/04\\\/OutdoorLogo-retina.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/04\\\/OutdoorLogo-retina.jpg\",\"width\":660,\"height\":146,\"caption\":\"Outdoor Cardiff\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.outdoorcardiff.com\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff","og_description":"[vc_row top_padding=&#8221;20&#8243; bottom_padding=&#8221;20&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] Parc gyda chanrifoedd o hanes Mae Hen Balas yr Esgob yn adeilad rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.\u00a0 Dyma breswylfa gaerog Esgob Llandaf o&#8217;r 13eg ganrif.\u00a0\u00a0 Roedd esgobion yn byw yno hyd at ganol y 15fed ganrif. Fe&#8217;i dangoswyd ar gynllun 1610 o Landaf. Aeth i reolaeth breifat, gan gael rhai newidiadau a hyd yn oed gael ei ymosod arno. Mewn amser cafodd ei adael i adfeilio. Mae cofnod yn &#8216;The Antiquities of England and Wales&#8217;, gan Francis Grose yn disgrifio adfeilion y palas ym 1775. Ym 1850 prynwyd preswylfa Esgob newydd a defnyddiwyd adfeilion y palas fel ei ardd gegin furiog.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row top_padding=&#8221;45&#8243; bottom_padding=&#8221;35&#8243;][vc_column width=&#8221;1\/1&#8243;][vc_column_text] O&#8217;r palas i&#8217;r parc [\/vc_column_text][vc_column_text]Ym 1948, dechreuodd Cyngor Caerdydd drafodaethau gydag awdurdodau&#8217;r eglwys i gaffael y tir ger Palas yr Hen Esgob. Cytunwyd ar delerau i drosglwyddo&#8217;r tir i&#8217;w osod fel parc bach ym 1971. Ym 1971-72, cynhaliwyd atgyweiriadau strwythurol, yn ogystal \u00e2 gwaith tirlunio a phlannu. Agorwyd y safle fel gardd gyhoeddus ym 1972 a derbyniodd nifer o wobrau am ei dirlunio a&#8217;i arddwriaeth. Cafodd ei ganmol am blannu a thirlunio a oedd yn cyd-fynd \u00e2&#8217;r heneb, yn ogystal ag atgyweirio sensitif y waliau, y tyredau a&#8217;r porth. Roedd [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/","og_site_name":"Outdoor Cardiff","article_modified_time":"2026-10-05T13:28:09+00:00","og_image":[{"width":430,"height":95,"url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/","name":"Hen Balas yr Esgob - Outdoor Cardiff","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-09-22T10:48:38+00:00","dateModified":"2026-10-05T13:28:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/hen-balas-yr-esgob\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hafan","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Parciau yng Nghaerdydd","item":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/parciau\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Hen Balas yr Esgob"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","name":"Outdoor Cardiff","description":"Explore Cardiff&#039;s trails","publisher":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#organization","name":"Outdoor Cardiff","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo-retina.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/OutdoorLogo-retina.jpg","width":660,"height":146,"caption":"Outdoor Cardiff"},"image":{"@id":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10139"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10231,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10139\/revisions\/10231"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outdoorcardiff.com\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}